کمک های اولیه در زخم و خونریزی

کمک های اولیه در زخم و خونریزی

کمک های اولیه در زخم و خونریزی ،نکته بسیار مهم می باشد  و می تواند به مصدوم بسیار کمک کند .

در اولین قدم باید مصدوم گرم نگه داشته شود .

اندام زخم شده را حرکت ندهید و مصدوم باید در حالت استراحت قرار گیرد .

لباس های مصدوم را برتن ،شل کنید .

توجه داشته باشید که در صورت خونریزی سر و گردن ،نباید سر نسبت به بقیه اعضا پایین تر باشد . این کار سبب افزایش خونریزی در فرد می گردد .

درصورت بروز شک ،پاهای مصدوم را بالا نگه دارید.

هرگز اشيائي مانند چاقو، تكه هاي شيشه و… را از زخم خارج نكنيد زيرا امكان تشديد آسيب و خونريزي بيشتر وجود دارد. بهترین کار در این شرایط استفاده از دستمال و یا تامپون می باشد . تامپون باید به طور کامل اطراف زخم را نیز بپوشاند .

باید گفت متوقف کردن خونریزی اولین اقدام در کمک اولیه به زخم می باشد . بعد از طی کردن این مرحله ،مرحله بعدی بستن زخم به منظور جلوگیری از ورود میکروب ها به درون زخم است .

اگر در محل زخم خون لخته شده باشد از کندن و تمیز کردن زخم خودداری کنید ،زیرا این کار سبب خونریزی مجدد و تشدید آن می شود .

مراقبت از زخم بخیه

زخم بخیه بیشتر از هر زخم  دیگری در بدن نیاز به مراقبت دارد. پس از انجام عمل جراحی و یا پس از مرخص شدن بیمار از بیمارستان، بیمار باید از زخم خود به خوبی مراقبت نماید تا از ایجاد عفونت جلوگیری شود. در اینجا به راه های مراقبت از زخم اشاره می نماییم:
•  سعی کنید روزانه زخم بخیه را با پر اکسید هیدروژن 3 درصد بشویید. پس از شستشو آن را کاملا خشک نمایید و با یک باند ببندید. در صورتی که زخم بخیه بزرگ  باشد می توان از پماد آنتی بیوتیک جهت جلوگیری از ایجاد عفونت زخم استفاده نمود.
•  توصیه می شود قبل از بستن زخم با باند، به آن پماد بمالید تا زخم به باند نچسبد.
•  پس از انجام عمل جراحی حتما آنتی بیوتیک های تجویز شده را بطور منظم مصرف نمایید. مصرف آنتی بیوتیک باعث جلوگیری از عفونت زخم می شود.
•  تغذیه مناسب در بهبودی زخم بخیه تاثیر فراوانی دارد. سعی کنید بیشتر از غذاهای حاوی پروتئین و کلسیم استفاده کنید. همچنین میوه و سبزیجات تازه در التیام به زخم بخیه کمک فراوانی می کند. مصرف آب فراوان نیز در بهبودی زخم بسیار موثر است.
•  انجام تمرینات و فعالیت های سبک می تواند در کمک به التیام زخم بخیه موثر باشد. در برخی مواقع ممکن است لازم باشد بیمار فیزیوتراپی انجام دهد.
•  برای کشیدن بخیه حتما در موعد مقرر به پزشک مراجعه نمایید.
•  اگر زخم بخیه روی مفصل باشد، سعی کنید مفصل را تکان ندهید چون حرکت دادن مفصل باعث باز شدن زخم و خونریزی مجدد می شود. بخیه زخم های مفصل معمولا پس از گذشت تقریبا دو هفته کشیده می شود. زخم بخیه مفصل نیاز به زمان بیشتری برای بهبودی دارد.
در صورت مشاهده موارد زیر توصیه می شود فورا به پزشک مراجعه نمایید
•  دقت شود که اگر پوست اطراف زخم قرمز رنگ و دردناک باشد ممکن است زخم عفونت کرده باشد، در این صورت فورا به پزشک مراجعه نمایید.
•  در صورتی که زخم بخیه مجددا شروع به خونریزی نماید، گاز استریل روی آن قرار دهید و به مدت چند دقیقه آن را بفشارید و در اسرع وقت به پزشک مراجعه نمایید.
•  زخم بخیه حداکثر تا 3 هفته بهبود می یابد، در صورتی که در این مدت زخم بخیه بهبود نیافت، به پزشک خود اطلاع دهید.
دقت شود که مصرف سیگار باعث طولانی شدن دوره نقاهت هر عمل و عدم بهبودی زخم می شود، لذا توصیه می شود حداقل دو هفته قبل از انجام هر عمل از مصرف دخانیات دوری کنید.

 

درمان زخم

زخم پوستی

عامل دیده شدن زخم های پوسستی می تواند متفاوت باشد . زخم های پوستی ممکن است به دلیل سرما ،گرما،پیدایش برخی از حوادث و وجود مشکل در گردش خون و یا مواد شیمیایی رخ دهند.

در صورتی که افراد به بیماری هایی از قبیل زخم های دهانی ،نارسایی مزمن وریدی ، دیابت، عفونت و بیماری‌های عروق محیطی مبتلا باشند بیشتر احتمال ابتلا به انواع بیماری های پوستی دارند .

علائم زخم وریدی

  • قرمز یا بنفش شدن محلی که خون سرازیر شده است
  •  پوست نازک، خشک و خارش دار می‌شود
  •  زخم ممکن است دردناک باشد
  • پای شما ممکن است ورم کند
  •  در صورتی که زخمی عفونی باشد ،بوی بدی ایجاد می کند و در بعضی موارد چرک از ان خارج می شود
  •  اطراف زخم قرمز و حساس می شود

عوامل خطر آفرین زخم های پوستی

  • مصرف سیگار و دخانیات
  •  کم تحرکی و چاقی
  • لخته خون در ورید های عمیق پا
  • مشروبات الکی و انجام کارهایی که فرد باید به مدت طولانی بایستد

عوارض زخم وریدی

  • عفونت باکتریایی پوست
  • زخم‌های مزمن پا
  •  عفونت استخوان
  • زخم‌های دائمی

علل ایجاد زخم وریدی

سیاهرگ ها از طریق دریچه ای به سمت قلب راه پیدا می کنند ،این دریچه ها در نارسایی های وریدی دچار مشکل می شوند و به جای اینکه این دریچه ها خون را به بالا هدایت کنند به سمت پایین روانه می کنند . همین امر می تواند عاملی در ایجاد زخم و تجزیه بافت شود .

رگ‌های مسدود شده‌ نیز یکی دیگر از علل زخم‌های وریدی هستند

دسته بندی زخم ها

  • خراشیدگی یا ساییدگی
  • بریدگی
  • پاره‌شدگی
  • کنده‌شدگی
  • سوراخ‌شدگی
  • قطع عضو

زخم فشاری

زخم بستر یا زخم فشاری در جاهایی از بدن که جریان خون درآن ناحیه کم شده است ایجاد می شود . زخم های فشاری بیشتر در افرادی که بیشتر بر روی صندلی می نشینند و یا در تخت خواب می خوابند دیده می شود

زخم های باز

به جراحت های ایجاد شده در سطح پوست زخم باز گفته می شود . با ایجاد زخم باز بر روی پوست قسمت های زیر پوست نمایان می شود و در نتیجه سبب ایجاد خونریزی های خارجی در فرد می گردند.زخم های باز بیشتر در معرض عفونت هستند و میکروب ها راحت تر می توانند وارد لایه های عمقی پوست شوند و به سر تا سر مسیر بدن راه پیدا کنند   در نتیجه در صورتی که زخم های باز بر روی پوستتان ایجاد شد بهتر است  روی تمام زخم‌ها باید به درستی تمیز و پوشیده شود و پوشش آن نیز ثابت گردد و حتما اگر روی بدنتان زخمی به وجود آمد از درمان زخم خود چشم پوشی نکنید و زیرا همانطور که در بالا گفتیم اگر درمان زخم انجام نشود باعث ورود میکروب میشود و میکروب ها میتوانند به لایه های عمقی تر پوست نفوذ کنند و باعث عفونت در پوست شود و گاهی اوقات هم امکان دارد عفونت در کل بدن پخش شود

انواع زخمهای باز

زخمهای شکافدار یا بریدگی‌ها: دیواره این نوع از زخم ها مستقیم و منظم می باشد و بیشتر با وسایلی مثل چاقو و یا شیشه این زخم های ایجاد شده اند . این نوع از زخم ها هم می توانند سطحی و هم عمقی باشند که در این حالت  می‌تواند تمام ضخامت پوست و یا نسوج زیر پوستی ، عضلات ، عروق خونی و اعصاب را درگیر کند. این زخمها همراه با خونریزی زیاد و التیام سریع می‌باشد

زخمهای پاره پاره: در زخم های پاره پاره که می تواند به دلایل تماس با سیم های خاردار و یا گاز گرفتگی حیوانات رخ بدهد درمان زخم روندی بسیار آهسته دارد.زخم های پاره پاره بیشتر آلوده هستند .

زخمهای کنده: در این نوع زخم قسمتی از پوست از بدن کنده و جدا می‌شود و گاهی اوقات نسج زیر جلدی و عضله نیز کنده می‌شود که می‌تواند ناقص یا کامل باشد گاهی قسمت کنده شده در نزدیکی بدن مجروح پیدا می‌شود که در این صورت باید آن را همراه مجروح انتقال داد

خراشیدگی: معمولا براثر ساییده شدن یا سر خوردن روی سطح زبر به وجود می‌آید.در این حالت لایه ای از سطح پوست قزمز و خراشیده می شود و بیشتر با لکه های خون همراه می باشد . زخم های خراشیدگی بیشتر خفیف و سطحی می باشند و بیشتر در معرض آلوده شدن با گرد و غبار و سایر عفونت ها می باشند

زخمهای سوراخ شده: در زخم های سوراخ شده دیواره های زخم منظم می باشد در نتیجه می توان گفت در آن ها میزان خونریزی به مقدار ناچیزی می باشد و درمان زخم به کندی صورت می‌گیرد.مانند زخمهای چاقو ، گلوله ، سوزن ، خار گیاه و حتی تیزی نرده.در صورتی که در این زخم های صدمه شدیدی وارد شده باشد و در نتیجه از عمق بالایی برخوردار باشند می توانند بیشتر در معرض عفونت قرار بگیرند .

زخمهای بسته

زخم های بسته به زخم هایی گفته می شود که بیشتر به دلیل صدمه دیدن بافت های بدن به وجود می آیند ،این بافت های هیچ راهی به سطح بدن ندارند .این زخمها معمولا نتیجه تحت فشار قرار گرفتن بوسیله اشیاء سنگین می‌باشد
در زخم های بسته بیشتر احتمال له شدن و اینکه اعضای داخلی نرم و تحلیل روند به مقدار زیادی وجود دارد .گاهی ممکن است استخوان ها در بافت بدن دچار شکستگی شوند در صورتی که از بیرون قابل دید نباشند .  زخم بسته از یک کوفتگی زیر پوستی ساده تا پارگی و سوراخ شدگی اعضا داخل بدن متغیر است. به عنوان مثال له شدگی یا پارگی کبد ، ریه و یا طحال و … می‌تواند به صورت کوفتگی روی پوست آن قسمت و یا حتی بدون علایم قابل دید (آسیبهای مخفی) اتفاق بیافتد

انواع زخم بسته

زخمهای کوفتگی (کوبنده): در صورتی که ضربه به بدن باعث تحلیل رفتن و له شدن بافت های بدن شوند می توانند عاملی در جداشدن لایه های عمقی تر پوست و همچنین نسوج زیر جلدی نیز شوند . در اثر آسیب دیدگی سلولها و عروق خونی مایع و خون در نسج آسیب دیده زیر پوست تجمع پیدا می‌کند ومی توانند تورم و کبودی و یا درد را در فرد ایجاد کنند و بیشتر با  رنگهای سیاه ، آبی و یا کبود مشخص می‌گردد.  خوردن چکش روی ناخن از این نوع زخم ها می باشند

زخمهای له شده (له شدگی): در اینجا دیواره زخم نامنظم و خونریزی زیاد است ودرمان زخم به کندی صورت می‌گیرد. اگر ضربه وارد شده بسیار شدید باشد ، علاوه بر آسیب وسیع به نسج نرم  در بیشتر حالات خود سبب شکستگی در فرد می گردد . این گونه مصدومین اگر له شدگی شدید داشته باشند معمولا علائم شوک هیپوولمیک یا شوک ناشی از کاهش حجم خون را نشان خواهند داد

علائم عفونت زخم چیست

در صورتی که پوست در اطراف زخم به رنگ های کرم و یا قرمز شوند و البته دردناک و گاهی با خارج شدن مایع زرد رنگ و یا مایل به سبز همراه باشند عفونت زخم در فرد ایجاد شده است  که می تواند بسیار دردناک باشد و باید هر چه زودتر تحت درمان قرار بگیرد

در صورتی که رگ های قرمزی در اطراف زخم وجود داشته باشد نشانه ای از عفونت زخم می باشد.عفونت زخم می تواند خطرناک باشد

در نتیجه می توان گفت مشاهده خطوط قرمز رنگ اطراف زخم نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد

زخم های ناشی از سوراخ شدن چقدر تفاوت دارد ؟

گاهی یک جسم نوک تیز می تواند باعث ایجاد سوراخ و حفره های کوچک بر روی پوست شود ،که بنا بر علت ایجاد می توانند عمیق باشند

در بیشتر حالات زخم هایی که به دلیل سوراخ شدن پوست در فرد ایجاد می شوند خونریزی شدیدی ندارند  ولی درمان زخم برای جلوگیری از عفونت لازم استدر زخم هایی که به دلیل سوراخ شدن ایجاد می شوند می توانند محیط بسیار خوبی برای ورود خار و خاشاک و رشد میکروب ها باشد در نتیجه در این صورت زخم به راحتی عفونت می کند .

فرو رفتن میخ به پا را در نظر بگیرید ،این میخ می تواند به استخوان های فرد آسیب برساند و راهی برای ورود میکروب به استخوان ایجاد کند. اگر این میخ ها با کفش های کتانی به پا راه پیدا کرده باشند خطرناک تر می باشند ،زیرا ناحیه های اسفنجی در کفش های کتنای محل مناسب برای رشد میکروب و باکتری می باشند .

مراقبت از زخم

مراقبت از زخم ها به معنی جلوگیری از ایجاد زخم ها و کمک به روند بهبودی می باشد .

زخم ها را در دوسته حاد و مزمن قرار می دهیم .بریدگی ها، سوختگی ها، خراشیدگی ها و برش های جراحی ازجمله زخمهای حاد هستند . زخمهای مزمن بر خلاف نوع حاد به مرور زمان ایجاد می شوند ومعمولاً بهبودی آنها مدتی طول می كشد

از نمونه ی این زخم ها می توان به زخم بستر و زخم پا در افراد مبتلا به دیابت اشاره كرد

بهبود زخم فرآیند شگف انگیزی می باشد. زمان می تواند تمامی زخم ها را البته با مراقبت بهبود ببخشد . در صورتی این زمان برای درمان زخم به حداقل می رسد که محیط زخم مرطوب ،تمیز و مغذی باشد . یعنی این كه جریان خون در محل زخم برقرار باشد تا اكسیژن و مواد غذایی كافی در محیط زخم به رشد سلولهای جدید كمك كند، مراقبت خوب از زخم ها ایجاد شرایط یاد شده را میسر می سازد و مراقبت نامناسب از زخم ، به ویژه در سالمندان و افرادی كه مجبورند مدتها دربستر بمانند، به زخم های ناشی از فشار یا  اصطلاحاً زخم بستر منجر می شود

بیشتر این زخم ها در صورتی نمایان می شوند فشار برپوست از خونرسایی به بافت های زیرین جلوگیری کند

بیشترین محل هایی از پوست که در معرض زخم بستر هستند مفصل ران ،قوزک پا ،قاعده مهره ها ،آرنج ،پاشنه و کتف می باشند. در ایجاد زخم بستر عوامل مختلفی می توانند تاثیر گذار باشند علاوه بر فشار وزن بدن بر زخم ساییده شدن لباس و یا رطوبت تعرق بدن نیز می توانند در پیدایش زخم بستر کمک کننده باشند .

زخم های بستر به راحتی دچار عفونت می شوند .باید به زخم هایی که در اثر فشار ایجاد می شوند توجه بسیار شود زیر ممکن است تا اعماق بافت ها و استخوان ها هم جلوبروند .

فرآیند بهبود زخم

برای اینکه بیمار به راحتی فرآیند بهبود زخم ها را طی کنند ،سلول ها به اکسیژن ،غذا و سوخت کافی نیازمند می باشند .اما بهترین کار برای درمان زخم در درجه اول شناسایی علل ایجاد زخم می یاشد که می تواند بسیار مهم باشد . زمان روند بهبودی به عوامل مختلفی بستگی دارند ،سلامت عمومی یکی از مهمترین علل آن می باشد . ازعوامل تاثیر گذار دیگر می توان گفت

  • عمق زخم
  • علت ایجاد زخم
  • اندازه زخم
  • و مراقبت از زخم می باشد

عواملی تاثیر گذار بر بهبود زخم

  • سن
  • عفونت
  • فشار
  • گردش خون
  • داروها
  • تغذیه فرد
  • فعالیت های روزانه در بیمار